24-12 Beschouwing 3

Spirituele Kerst 3: Je weg bereiden

Beschouwing voor 24 december (ochtend) 

In tijden dat het menselijke denken nog veel meer beeldend was dan nu, werd er vooral over het spirituele pad gesproken en geschreven in de vorm van verhalen als sprookjes, mythen en legenden. Als we zulke met universele waarheid geladen verhalen diep op ons laten inwerken, veranderen we innerlijk. De beelden van de oer-wijsheid worden in het onderbewustzijn geëtst.

Ook op de mens van nu, met zijn meer rationele en geïndividualiseerde bewustzijn, kan er van dergelijke verhalen een heilzame transformerende invloed uit gaan. En zelfs een krachtiger werking dan van beschouwingen, want symbolen werken heel anders in op de menselijke psyche dan verstandelijke overwegingen en intellectuele concepten.

Al bijna tweeduizend jaar maken de geschreven verhalen over het leven van Jezus van Nazareth diepe indruk op de mensheid. De verhalen stellen ons voor raadsels, voor dichte deuren die slechts met de sleutel van de ‘menselijke tweevoudigheid’ te openen zijn. Pas dan worden de raadsels ‘blijde boodschappen’ (evangelie betekent ‘goede boodschap’).

Van de vele evangeliën die zijn geschreven zijn er uiteindelijk vier in de Bijbel opgenomen. Daarvan hebben alleen Matteüs en Lucas de geboorte van Jezus beschreven. Het geboorteverhaal in Matteüs is niet helemaal vergelijkbaar met het geboorteverhaal in Lucas. Marcus en Johannes schrijven helemaal niet over de stoffelijke geboorte van Jezus, maar beginnen bijna direct met de bovenzinnelijke geboorte van Christus bij de doop in de rivier de Jordaan.

Het leven van Jezus zoals dat in de evangeliën wordt beschreven, kunnen we zien als een uiterst nauwkeurige weergave van een spirituele weg die ieder mens kan gaan. Zo beschouwd zijn de evangeliën symbolische verslagen van innerlijke processen waarin de personen die daarin optreden aspecten zijn van zowel de uiterlijke als de innerlijke mens.

Het kerstverhaal, het geboorteverhaal van Jezus, is het begin van een veel groter verhaal. Het is het verhaal van Jezus die opgroeit, wonderen en genezingen verricht, discipelen kiest, en wiens stoffelijke leven uiteindelijk eindigt op Golgotha waarna de opstanding volgt. Het is het verhaal van een tocht door de uiterlijke wereld naar de wereld achter de innerlijke horizon, naar de wereld van de Geest. Het verhaal van die tocht begint in het Aquarius Evangelie met de geboorte van Maria.

De naam Maria betekent naast bitterheid of droefheid ook ‘ster van de zee’. In vroeger tijden werd de koers voor een schip bepaald op basis van de stand van de sterren. De geboorte van Maria-in-ons geeft ons leven een nieuwe ‘ster’, een nieuw doel om op te varen. Hoe zouden we anders de innerlijke zee kunnen oversteken, de ingang tot de innerlijke doorgang kunnen vinden?

Het grote heimwee

Maria kunnen we zien als de onverklaarbare maar rotsvaste zekerheid dat er een leven van hogere orde en grootse menselijke waardigheid bestaat. De zekerheid van dat andere leven is tevens de grote belofte dat we het eens zullen bereiken. Het maakt zich kenbaar als een gevoel dat in Het Boek van Mirdad van Michael Naïmy ‘Het grote heimwee’ wordt genoemd. Dat is een heimwee dat vervuld is van nog ongeboren vormen maar een heel bijzonder doel heeft. In hoofdstuk 31 van het Boek van Mirdad lezen we daarover onder andere:

‘Het grote heimwee is als een nevel. Uitgaande van het hart sluit het het hart buiten zoals een nevel, uitgaande van land en zee, zowel de zee als het land uitwist. En zoals de nevel het oog berooft van de zichtbare werkelijkheid en zich tot de enige werkelijkheid maakt, onderwerpt dit heimwee de gevoelens van het hart en maakt zich tot een alles overheersend gevoel. En hoewel schijnbaar even vormloos, blind en doelloos als de nevel, is het toch evenals de nevel, vervuld van ongeboren vormen, daarbij helder van gezicht en heeft het een zeer bepaald doel.’

De hoge realiteit van het ‘leven achter de horizon’ zal zich onherroepelijk aan die mens kenbaar maken die zich vervreemd voelt van de wereld om hem of haar heen. Het heimwee verheft het hart tot hogere regionen en sluit het als met een nevel af voor de dorheid en de flinterdunne schijn van het uiterlijke leven. Dan ontstaat er bereidheid en openheid om ‘leerling van de ziel’ te worden, te gaan luisteren naar de innerlijke stem die een heel andere richting wijst.

In het Evangelie van Lucas en in het Aquarius Evangelie wordt de geboorte van Jezus vooraf gegaan door de aankondiging en de geboorte van Johannes, die later Johannes de Doper wordt.
Johannes wordt geboren uit de oude priester Zacharias en zijn hoogbejaarde vrouw Elisabeth.

Ieder mens die tot zijn of haar levensgrens is gekomen, tot zijn eigen jaar 0, is een Zacharias/Elisabeth-mens. Hoofd en hart weten niet meer waar zij zich op zouden kunnen richten. Zij worden stil. Alle levenservaringen in de uiterlijke wereld zijn vruchteloos, ‘kinderloos’, gebleken. De ‘hoge ouderdom’ en de ‘kinderloosheid’ zijn in werkelijkheid tekenen van bijzondere rijpheid en van vruchtbare bodem voor iets nieuws: Johannes…

Er gebeurt iets bijzonders: Zacharias verneemt tijdens zijn werk in de tempel de stem van de engel Gabriël. Die zegt hem dat de profetie vervuld wordt dat Elia wordt uitgezonden voor de komst van de Heer, en dat zijn vrouw Elisabeth een zoon zal baren die Johannes genoemd dient te worden.

“Zo geschiedde het dat Zacharias toen hij voor God stond en de wierook op de heilige plaats brandde, dat Gabriël voor hem verscheen. En Zacharias was bevreesd, hij dacht dat een of ander groot ongeluk over de Joden zou komen.”

Het ontdekken van de dorheid van het bestaan en het innerlijk herkennen van een andere realiteit, kunnen de zuiverende werking van een schokeffect hebben. De krachten uit het veld van de Ziel breken in in de stil geworden persoonlijkheid. En diep van binnen leeft het weten dat er een grote verandering op til is, dat vanaf dat moment niets hetzelfde zal blijven.

Vervolgens richt Gabriël zich tot Elisabeth “toen zij zich in haar huis in stilte teruggetrokken had” en kondigt ook haar de geboorte aan. Johannes, de wegbereider, wordt geboren uit ons steeds verder doodlopende streven naar een goed en zuiver leven (Elisabeth) en een zoeken naar waarheid en kennis (Zacharias).

Ieder van ons loopt onherroepelijk eens tegen die grens aan. Ieder van ons ervaart vroeg of laat dat die zuiverheid en kennis die we écht zoeken, zich altijd achter een bepaalde grens schijnt te bevinden die vooruit schuift met dezelfde snelheid als waarmee wij ons voortbewegen.

Hoeveel we ook lezen en weten, hoeveel goed we ook doen voor onze medemensen, nooit is het genoeg. Dat is Johannes: het zielsverlangen van de Andere-in-ons die kracht geeft nieuwe wegen in te slaan en bereid is ‘leerling te worden van hem die na hem komt’.

Want wanneer we het grote heimwee ervaren, het diepe verlangen naar het leven achter de grens, gaan zich twee processen in ons voltrekken: het steeds bewuster ervaren van de vruchteloosheid en dorheid van dit bestaan en een steeds sterker wordend verlangen naar hoger leven.

Johannes is, zo wordt gezegd, de incarnatie van de profeet Elia. Elia symboliseert de immateriële spirituele erfenis in de vorm van kracht en wijsheid die in onze wereld is achtergelaten door alle menselijke entiteiten die de weg terug naar de wereld van de Geest zijn gegaan. Wordt Johannes in ons geboren, dan wordt ons “Elia” ter beschikking gesteld.
De uiterlijke mens wordt geboren tot Johannes-mens.

De naam Johannes betekent “God is genadig” want deze toestand betekent dat het hogere leven zich als meer dan heimwee kenbaar kan maken. Johannes, de uiterlijke mens, vangt uit innerlijke drang aan “zijn paden recht te maken voor degene die na hem komt”.

Door Maria hebben we de innerlijke zekerheid, door Johannes hebben we de nieuwe kracht om te gaan. En in Elia staat alle innerlijke kennis die we nodig hebben ons terzijde. Johannes is de mens die zich in dienst stelt van de innerlijke mens – gesymboliseerd door Jezus – die na hem maar ook ín hem geboren zal worden.

‘Vijf maanden gingen voorbij en toen kwam Gabriël tot Maria in haar woning in Nazareth, en zei: ‘Heil u, Maria, heil. Eenmaal gezegend in de naam van God, tweemaal gezegend in de naam van de heilige adem, driemaal gezegend in de naam van de Christus; want gij zijt waardig bevonden en zult een zoon baren die Immanuël genoemd zal worden. Zijn naam is Jezus, want hij zal zijn volk van hun zonden verlossen’….

En Maria ging haastig naar Elizabeth en vertelde haar over de beloften van Gabriël; en zij verheugden zich samen. En Maria bleef 90 dagen in het huis van Zacharias en Elizabeth; daarna keerde zij weer terug naar Nazareth.’

Een nieuwe fase op het pad breekt zich baan.

BOEK SPIRITUELE KERST

EBOOK SPIRITUELE KERST

5 gedachten over “24-12 Beschouwing 3

  1. Remco Mettrop

    Mattheüs en Lucas vertellen inderdaad beiden een ander verhaal. Hun verhalen verschillen omdat zij niet spreken over een en dezelfde geboorte!
    Onlangs kwam mij deze informatie ter oren toen ik op YouTube een werkelijk prachtige, driedelige lezing (‘esoteric christianity’ genaamd) keek, gegeven door Brian Gray een man die verbonden is met de Rudolf Steiner College in Fair Oaks.
    In deze lezing wordt verteld dat er niet één maar twee Jezus kinderen waren; de Solomon Jezus en de Nathan Jezus.

    De mens die de Christuskracht zou ontvangen moest namelijk de puurheid hebben van de mens voor de val uit het paradijs maar tevens alle ervaringen in zich dragen van de mens na de val.

    Zarathustra (in werkelijkheid een Bodhisattva) was de eerste die de Christus aanschouwde als Ahura Mazda en zich besefte dat er een tijd zou komen wanneer deze een menselijk lichaam nodig zou hebben om op aarde te incarneren. Hier begon zijn werk, dat vele incarnaties duurde, om een menselijk lichaam voor de Christus voor te bereiden.
    Het is een lang, complex maar werkelijk prachtig verhaal dat Gray zeer helder en kundig uitlegt in 3 lezingen.

    Voor mensen die hierin geïnteresseerd zijn is hier een link van de eerste lezing. Deze moet u dan even kopiëren en plakken in de adres balk van uw internet browser; want ik vermoed dat de link niet direct werkt in deze reactie.

    https://youtu.be/_ppivCf460I

    Reageren
    1. André de Boer

      Dank voor deze aanvulling Remco. Er is heel veel geschreven over de verschillen tussen het geboorteverhaal van Mattheüs en het geboorteverhaal van Lucas. En ook over de theorie van de twee Jezuskinderen van Rudolf Steiner. Op het weblog van Spirituel Kerst staat een bijdrage daarover uit een boek van Ronald van Vliet. Ik heb het boek Het geheim van de twee Jezuskinderen – het raadsel van de jeugd van Jezus ontsluierd van Hans Stolp met belangstelling gelezen. Mooi en liefdevol geschreven, maar de diepere achtergrond van het geheim van de twee Jezuskinderen ontbreekt volgens mij. Veel auteurs op het gebied van esoterie en spiritualiteit maken geen onderscheid tussen de verschillende dimensies van de mens.

      Het is mij opgevallen dat alle auteurs die schrijven over de twee Jezuskinderen verwijzen naar Rudolf Steiner. Deze wetenschapper en ziener heeft geweldig werk verricht dat enorm waardevol is gebleken. Naar mijn idee heeft hij ook wel dingen gezegd zie niet volledig juist zijn. Niet met opzet, maar gewoon omdat het moeilijk is om op basis van schouwen in de Akasha kroniek vast te stellen wat letterlijk waar is en wat symbolisch waar is.

      Zelf heb ik mijn twijfels over de juistheid van de de theorie van de twee Jezuskinderen, mede omdat voor zover ik weet niemand voor Steiner daarover geschreven heeft. In de tijd van Steiner was het nog heel gebruikelijk om alle bijbelverhalen als geschiedkundige beschrijvingen te zien. Vanuit de gnostieke visie gaan de meeste bijbelverhalen echter niet over de historische werkelijkheid, maar over de symbolische werkelijkheid, hoewel historische elementen zeker een rol kunnen spelen. Voor het gaan van de spirituele weg is de vraag of de theorie van de twee Jezuskinderen juist is of niet natuurlijk niet relevant. In het gnostieke gedachtegoed worden bijbelverhalen primair gezien als symbolische openbaringen die het mogelijk maken om ontvankelijk te worden voor een hogere werkelijkheid en zo goddelijke krachten te ontvangen die een reiniging, transformatie en transfiguratie mogelijk maken.

      En hoe zit het dan met die vele schilderijen uit de Renaissance en de Barok met een Madonna met twee Jezuskinderen of twee Jezuskinderen en Johannes de Doper? Die drie kinderen zie ik zelf als een verwijzing naar dimensies van de mens die op het spirituele pad na elkaar tot ontwikkeling komen: de persoonlijkheid (gesymboliseerd door Johannes de Doper), de ziel (gesymboliseerd door Jezus) en de geest (gesymboliseerd door Christus). Dit wordt globaal besproken in onder andere essay 7 van ‘Symbolen van de ziel’.

      Reageren
      1. Remco Mettrop

        Het is allemaal buitengewoon interessante materie André!
        Dank voor de aanvullende informatie die ga ik zeker bekijken. Voor mij is het allemaal vrij nieuwe informatie dus ook ik ga af op wat Steiner schrijft. Doorgaans acht ik hem als een vrij betrouwbare bron maar zoals je zegt het schouwen van dergelijke dingen blijft geen simpele opgave!

        In de lezing waar ik over sprak word zeker onderscheid gemaakt in de dimensies en komen heel veel verschillende lijnen prachtig samen, ook over de schilderijen word gesproken.

        Het gaat te ver om hier nu over de complete materie uit te wijden, het is niet voor niets dat er 3 lezingen nodig zijn om een duidelijke lijn hierover te scheppen.

        Reageren
        1. André de Boer

          Met belangstelling heb ik vandaag de eerste lezing gevolgd. Ik vind het een en ander prachtig uitgelegd, en ik heb de indruk dat veel van wat er gezegd is ook waar is. En het is naar mijn idee ook heel zinvol en waardevol om je daarin te verdiepen omdat er een transformerende werking van kan uitgaan, ook wanneer het wetenschappelijk gezien niet juist zou zijn. Het Ware kan zich nooit volledig in woorden of andere vormen uitdrukken.

          Dit doet me denken aan wat er in de kabbalah gezegd wordt over de Thora: het gewaad van de Thora is niet de Thora. Zo zie ik ook het werk van Rudolf Steiner: het is een gewaad dat voor de mensen van in zijn tijd en – en waarschijnlijk ook voor veel mensen van nu – kan bijdragen aan spirituele bewustwording.

          Reageren
          1. Remco Mettrop

            De transformerende werking waar je over spreekt is heel herkenbaar; ik heb het namelijk precies zo ervaren! Het bekijken van de lezingen en het mij bewust worden van de processen waarover gesproken word en de liefdevolle krachten die daarbij betrokken zijn raakte mij heel diep en vervulde mij van zaligheid!
            Ik besef me dat dit mede komt omdat ik mij op het pad begeef en dit resoneert met wat ik ervaar tijdens tempeldiensten. Ik stel mijn hart ervoor open.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *