Tagarchief: Jan Peter Burger

Dirck Volckertszoon Coornhert: gnosticus en lichtdrager in de roerige zestiende eeuw

BESTEL GNOSIS IN NEDERLAND – ASPECTEN VAN EEN ONBEKENDE LEVENSVISIE

Deze tweede bijdrage in het kader van de zomerserie Historische vernieuwers in de Nederlanden is gewijd aan Dirck Volckertszoon Coornhert (1522-1590). Hij is uitgebreid besproken op een symposion van Stichting Rozenkruis over gnosis in Nederland. ‘De Nederlandse gnosis’ is een relatief nieuw begrip voor een filosofie die in Nederland al eeuwenlang doorwerkt. Het is een wijsbegeerte die persoonlijk en autonoom is, die een bijzondere kijk heeft op God, het Woord en de Logos, op de samenleving en de plaats van de mens daarin, zonder ook maar in het minst met een kerkelijk instituut van doen te hebben. Lees verder

Eerherstel van dogmavrij lichtdrager Coornhert na geschiedvervalsing

BESTEL COORNHERT, LICHT IN EUROPA

In dit boek onderneemt Jan Peter Burger een even dappere als gewaagde poging om ons denken over de zeventiende eeuw te herzien. Hij stelt D.V. Coornhert centraal aan de basis van de culturele revolutie die tussen 1585 en 1625 vanuit Amsterdam plaatsvond. Vrijheid van geest, van keuze, van godsdienst – dat is de grondslag, betoogt Burger, waarop de Spaanse overheersing kon worden afgeschud. Het was in die sfeer dat de creatieve genieën van de zeventiende eeuw de Republiek der Zeven Provinciën sociaal, cultureel en geestelijk een ander aanzien gaven.

Jan Peter Burgers jarenlange onderzoek van de bronnen en zijn erudiete kennis van de klassieke auteurs resulteert in een nieuw perspectief op de Gouden Eeuw – die minder aan Luther en Calvijn te danken is dan aan de geest van Coornherts vrije denken. Hij schreef in de volkstaal, niet, zoals zijn geestelijke evenknie Erasmus, in het geleerde Latijn. Hij had grote invloed op jonge onderzoekende geesten, die hem daardoor konden lezen. Coornhert leverde een grote bijdrage aan de vorming van de onafhankelijke Nederlandse geest – in taal, denken en expressie. Veel van de filosofie van verdraagzaamheid die Coornhert uitdraagt in zijn Wellevenskunst vindt nog steeds weerklank.

Woord vooraf 

’Geboren om tegen te spreken’

U kunt dit boek lezen als een laat maar oprecht eerherstel van een van de meest onderschatte denkers uit de geschiedenis van de geest van Nederland en West-Europa: Dirck Volckertszoon Coornhert (1522-1590). In een tijd dat het leerstuk van de voorbestemming van de mens, de predestinatie, verdoemenis preekte, is Coornhert een lichtbaken voor de nieuwe mens die zichzelf door ‘wellevenskunst’ tot vervolmaking kan brengen.

In ieder mens werkt ‘het voncxken des Goddlijcken Lichts’ als enige ware richtsnoer op de menselijke heilsweg. Het vonkje is het onvervreemdbare bewijs van Lees verder

Coornhert en Bredero in Teylers – mannen op de bres voor de zuivere rede- symposionboekje uit de symposionreeks

DOWNLOAD HET GRATIS DEEL VAN ‘COORNHERT EN BREDERO IN TEYLERS’ (PDF)

Op zondagmiddag 16 september 2018 organiseert Stichting Rozenkruis het symposion Coornhert en Bredero in Teylers – mannen op de bres voor de zuivere rede in Teylers museum in Haarlem. Het bijbehorende symposionboekje (gratis voor deelnemers aan het symposion) van de symposionreeks met de tekst van de voordrachten van Gerard Vestering en Dick van Niekerk (inclusief  meerdere illustraties) is al verkrijgbaar bij Rozenkruis Pers. Van deze uitgave worden hierboven 22 pagina’s gratis digitaal beschikbaar gesteld (pdf).

Coornhert is de eerste ‘vrijdenker des vaderlands’ en raadsheer van Willem van Oranje. Met zijn vrije geest vocht hij tegen onderdrukking, vooroordeel, hypocrisie en eigenwaan. Hij trad in 1583 toe tot de Amsterdamse rederijkerskamer D’Egelantier, die als motto voerde in Liefde Bloeyende. D’Egelantier werd de voorloper van de Nederduytsche Academie die hoger onderwijs en geestelijke vorming voor gewone mensen als belangrijkste doel had. Als oprichters van de Academie en als volgende generatie schrijvers verwerkten Samuel Coster, P.C. Hooft en G.A. Bredero, Coornherts filosofie volop in hun toneel- en poëziewerken. 

Met name de schilder en toneelschrijver Bredero had een open geest en een fijnzinnig Lees verder