Tagarchief: Gilles Quispel

Boeken van en over Gilles Quispel, hoogleraar kerkgeschiedenis en onderzoeker van de gnosis

Gilles Quispel (1916-2006) was een Nederlands hoogleraar in de geschiedenis van de  oude kerk aan de Universiteit Utrecht die vooral bekendheid heeft verkregen als onderzoeker van de gnosis. Quispel publiceerde een groot aantal boeken en artikelen over hermetisme, gnostiek, manicheïsme en het mandeïsme. Hij legde een relatie tussen die religies en de katharen, de opvattingen van Jacob Boehme de rozenkruisers. Hij zag het begrip gnosis dan ook als een derde component van de Europese cultuurtraditie, naast de Griekse filosofie en het christendom. Hieronder volgt een selectie van boeken van en over Gilles Quispel.  Lees verder

Gilles Quispel: nestor van het wetenschappelijk onderzoek naar de gnosis, symposionreeks 38

BESTEL GOD IS GEESTIG

Deze achtste en laatste bijdrage in het kader van de zomerserie Historische vernieuwers in de Nederlanden is gewijd aan de nestor van het wetenschappelijke onderzoek naar de gnosis: Gilles Quispel (1916-2006).  Stichting Rozenkruis en de Bibliotheca Philosophica Hermetica organiseerden een symposium ‘God is geestig’ over deze geboren polemicus die graag de publiciteit zocht. Die titel, een uitspraak van de emeritus hoogleraar, geeft aan hoe hij was: temperamentvol, altijd een kwinkslag, scherp van geest en scherp van pen. In het gelijknamige symposionboek brengen promovendi, familie en bewonderaars een saluut aan deze grote figuur. Lees verder

Aandacht voor acht historische vernieuwers in de Nederlanden in juli en augustus 2020

In de zomermaanden juli en augustus 2020 zal in de wekelijkse nieuwsbrieven van Pentagram boekwinkel aandacht worden besteed aan ‘Historische vernieuwers in de Nederlanden’. Het gaat om acht markante personen die een positieve invloed hebben uitgeoefend op de Nederlandse cultuur in de vorm van wetenschap, kunst en religie: Jeroen Bosch, Dirck Volkertszoon Coornhert, Cornelis Drebbel, Gerbrand Adriaansz. Bredero, Jan Amos Comenius, Baruch Spinoza, Etty Hillesum en Gilles Quispel. Al die personen uit de vaderlandse geschiedenis , die een waardevolle bron van inspiratie kunnen zijn voor hedendaagse spiritualiteit, zijn besproken op één van de vele symposia die Stichting Rozenkruis heeft verzorgd, en waarvan de symposionboekjes worden uitgegeven door Rozekruis Pers.  Lees verder

Woord vooraf en inhoudsopgave in De Keulse Mani-Codex door Hans van Oort

BESTEL DE KEULSE MANI-CODEX

Geschiedenis als verhaal van het verleden heeft soms een onverwachte actualiteit. Toen ik jaren geleden de studie van Mani en zijn religie begon, was dit louter uit historische interesse: de bronnen van Augustinus’ dualistische leer van de twee steden moesten worden opgespoord en onderzoek van manichese teksten  was voor mij van hetzelfde belang  als het lezen van Plato, Plotinus of een vroeg christelijk geschrift. Wanneer een dualistisch concept werd aangereikt, waren deze geschriften van importantie. Zo niet, dan blijven zij buiten beschouwing. 

Al spoedig evenwel veranderde mijn houding ten opzichte van de teksten van Mani en de manicheërs. Steeds meer ging ik inzien dat zij in de ontwikkeling van de geestesgeschiedenis  een veel belangrijker rol hebben gespeeld dan Lees verder

Het begin van de inleiding van ‘De Nag Hammadi Geschriften’ van Jacob Slavenburg en Willem Glaudemans

 

BESTEL DE NAG HAMMADI GESCHRIFTEN

In december 1945, werd in Boven-Egypte bij de plaats Nag Hammadi een opmerkelijke vondst gedaan. Een Arabische boer, Muhammed Ali al-Samman, die naar teelaarde aan het zoeken was aan de voet van het Jabal-al-Tarif-massief vond daar een kruik. Later vertelde hij Lees verder

Gilles Quispel: koningin Juliana zorgde ervoor dat gnostische teksten werden vrijgegeven

Koningin Juliana heeft destijds een essentiële bemiddelende rol gespeeld bij het beschikbaar komen van gnostische geschriften uit de Nag Hammadi bibliotheek die in 1945 is gevonden in Egypte. In de onderstaande tekst wordt dat uitgebreid toegelicht. 

In 1952 geeft professor Gilles Quispel (1916-2006), hoogleraar kerkgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht, een reeks lezingen aan ‘ziele-artsen’ over de gnosis. een zekere Philip Metman vertelt hem daar dat hij binnenkort een uitnodiging krijgt voor een bijeenkomst op Het Loo bij Apeldoorn. Volgens Quispel was deze Philip Metman een spion. Hij krijgt inderdaad Lees verder

Jacob Slavenburg over Gilles Quispel, een eminent kenner van de gnostiek

BESTEL GOD IS GEESTIG

Gilles Quispel is heel belangrijk geweest in mijn leven. In Utrecht studeerde ik geschiedenis, met als bijvakken kunst- en godsdienstgeschiedenis. Voor dat laatste studeerde ik af bij Roel van den Broek in de gnostiek, zoals het zo feestelijk op mijn bul prijkt.

Bij de presentatie in de schouwburg van Tilburg van een boek dat ik over de gnosis had geschreven, ontmoette ik Gilles Quispel. Het verwonderde mij dat Lees verder

Gilles Quispel, onderzoeker en vertaler – lezing van Roelof van den Broek

God is geestig_Symposion 38_def_front 500

BESTEL ‘GOD IS GEESTIG’

Mijn eerste kennismaking met Gilles Quispel (1916-206) was in juni 1952. Ik deed eindexamen gymnasium, hij was gecommitteerde voor de klassieke talen. Hij was toen 36 jaar oud en nog maar kort hoogleraar in de geschiedenis van de oude kerk tot 800 in Utrecht. In september van datzelfde jaar ontmoette ik hem opnieuw, toen ik theologie ging studeren in Utrecht.

De theologische faculteit had toen zes zogeheten staatshoogleraren, van wie de twee jongste wetenschappelijk gezien met kop en schouders boven de andere uitstaken. Dat waren Gilles Quispel en Lees verder

Prof. Gilles Quispel over de Gnosis, de derde component van de Europese cultuurtraditie

BESTEL GNOSIS, DE DERDE COMPONENT VAN DE EUROPESE CULTUURTRADITIE

Dit boek beschouwt de cultuurgeschiedenis van Europa als een driestromenland. Naast de rede vanuit Athene en het geloof vanuit Jeruzalem kwam de Gnosis voort vanuit Alexandrië, uitmondend in Theosofie, Antroposofie en Rozenkruis. Via achttien bijdragen van zeer diverse auteurs (waaronder J.R. Ritman, G. Quispel, R. van den Broek en J. van Oort) wordt Gnosis steeds belicht als een innerlijke ervaring, een ‘kennis des harten’, die volgens de experts van alle tijden is.

INLEIDING

De kerken verkondigen het geloof. Dat geloof gaat terug op Golgotha en de Sinaï.

Onze wijsgeren gaan uit van de rede. Volgens hen kan alleen het verstand de waarheid kennen. Van Oxford tot Berkley heerst in Academia het logisch positivisme, een vorm van rationalisme. Van Berlijn tot Wladiwostok heerst een andere vorm van rationalisme. Deze eredienst der rede heeft in het Westen altijd bestaan, ook in de middeleeuwen. Hij gaat terug op Athene en Ionië. De Grieken hebben de logos ontdekt.

Naast deze twee heeft altijd een derde stroming in het Westen bestaan, de gnosis. De Gnosis ontstond in Lees verder