Met de verschijning van de nieuwe editie van de Nederlandse vertaling van Essays door Frank de Graaf krijgt het werk van Michel de Montaigne (1533–1592) een frisse en toegankelijke stem in de eenentwintigste eeuw. Montaigne, een Franse edelman, magistraat en filosoof, trok zich op zijn 38e terug op zijn landgoed om zich te wijden aan het denken, lezen en schrijven. Daar ontstonden zijn Essays, een verzameling diep persoonlijke beschouwingen over thema’s als vriendschap, angst, dood, opvoeding en menselijk tekort. Wat Montaigne uniek maakt, is zijn radicale eerlijkheid: hij observeert zichzelf en de wereld zonder dogma’s, met een open en vragende geest. Zijn werk geldt als de geboorte van het moderne zelfonderzoek, en hij is daarmee een voorloper van schrijvers als Nietzsche, Rousseau en Virginia Woolf.
De nieuwe vertaling van Frank de Graaf is niets minder dan een literaire gebeurtenis. Waar eerdere vertalingen soms stroef of archaïsch aandoen, leest De Graafs versie als een glashelder gesprek met een intelligente vriend. Hij heeft een stijl gevonden die recht doet aan Montaignes speelse geest en beweeglijke zinnen, zonder te vervallen in gemakzuchtige modernisering. De zinnen kronkelen en cirkelen, maar verliezen nooit hun kracht of richting. Dit is Montaigne zoals hij bedoeld is: levend, onvoorspelbaar, teder en scherpzinnig.
Bijzonder is ook het nawoord van Alexander Roose, hoogleraar Franse literatuur en een van de belangrijkste Montaigne-kenners van deze tijd. In het interview bij De Nieuwe Wereld weet Roose op meeslepende wijze uit te leggen waarom Montaigne juist nu weer gelezen moet worden. In een tijd waarin meningen botsen en zekerheden wankelen, biedt Montaigne geen antwoorden, maar ruimte: voor twijfel, voor reflectie, voor de kunst van het niet-weten. Zijn essayistische houding – open, onderzoekend, en mild – is een verademing in een gepolariseerd debat-klimaat.
Roose benadrukt hoe Montaigne, ondanks zijn renaissance-achtergrond, verrassend actueel is. Zijn gedachten over culturele diversiteit, zijn scepsis tegenover absolute waarheden, en zijn pleidooi voor menselijkheid maken hem tot een denker voor onze tijd. De combinatie van Rooses heldere duiding en De Graafs briljante vertaling maakt deze uitgave tot de ultieme editie voor wie Montaigne wil (her)ontdekken.
Deze Essays nodigen uit tot langzaam lezen, tot herlezen, tot zelfreflectie. Het is geen boek dat je snel uitleest, maar een metgezel voor het leven. De verzorgde vormgeving van de uitgave onderstreept de kwaliteit: dit is een boek dat je in huis wilt hebben, wilt koesteren, en aan anderen cadeau wilt doen.
Kortom, deze nieuwe editie van Montaignes Essays is een monumentale prestatie. Voor wie op zoek is naar diepgang, nuance en literair genot, is dit een absolute aanrader. Een tijdloos meesterwerk, sprankelend vertaald voor de lezer van nu.
INHOUDSOPGAVE
Montaignes levensloop
Boek I
Hetzelfde doel wordt op verschillende manieren bereikt
Over droefgeestigheid
Wij hebben onze gevoelens niet in de hand
Hoe de ziel haar hartstochten op verkeerde objecten ontlaadt wanneer de juiste haar ontbreken
Of de commandant van een belegerde plaats naar buiten moet komen om to onderhandelen
Het uur der onderhandelingen is een uur van gevaar
Beoordeel onze handelingen naar onze bedoeling
Over ledigheid
Over leugenaars
Over vlot of langzaam spreken
Over voorspellingen
Over standvastigheid
Het ceremonieel bij ontmoetingen tussen koningen
Dat ons gevoel voor goed en kwaad grotendeels afhangt van de mening die wij daarover hebben
Wie in versterking zonder reden hardnekkig blijft verdedigen wordt gestraft
Over het bestraffen van lafheid
Een eigenaardigheid van bepaalde ambassadeurs
Over angst
Dat men pas na onze dood over ons geluk mag oordelen
Filosoferen is leren te sterven
Over de kracht van de verbeelding
De een z’n dood is de ander z’n brood
Over gewoonte en over het feit dat een ingeburgerde regel niet gemakkelijk te veranderen is
Verschillende uitkomsten van hetzelfde plan
Over betweterij
Over de opvoeding van kinderen
Het is dwaasheid van ons kritisch vermogen te later afhangen wat waar en onwaar is
Over vriendschap
Negenentwintig sonnetten van Etienne de La Boétie
Over gematigdheid
Over de kannibalen
Dat men terughoudend moet zijn als men zich inlaat met een oordeel over Gods beschikkingen
Met je leven betalen om aan je lusten te ontkomen
Vaak vindt men de fortuin in het voetspoor van de rede
Over in gebrek in ons maatschappelijk systeem
Over de gewoonte om kleren te dragen
Over Cato de jongere
Hoe we om hetzelfde huilen en lachen
Over eenzaamheid
Overwegingen aangaande Cicero
Je roem niet met anderen delen
Over de ongelijkheid order de mensen
Over de wetten op de wilde
Over slapen
Over de slag bij Dreux
Over namen
Over de onzekerheid van ons oordeel
Over strijdrossen
Over oude gebruiken
Over Democritus en Heraclitus
Over de ijdelheid van woorden
Over de spaarzaamheid van de klassieken
Over een gezegde van Caesar
Over nutteloze venuftigheden
Over geuren
Over gebeden
Over leeftijd
Boek II
Over de onbestendigheid van ons handelen
Een gewoonte van het eiland Cea
Morgen is er weer een dag
Over het geweten
Over oefenen
Over eervolle beloningen
Over de genegenheid van vaders voor hun kinderen
Over de wapens van de Parthen
Over boeken
Over wreedheid
Apologie voor Raymond Sebond
Oordelen over het sterven van anderen
Hoe onze geest zichzelf hindert
Dat onze begeerte sterker wordt door de moeilijkheden die zij ontmoet
Over roem
Over eigendunk
Over loochenen
Over de vrijheid van geweten
Ons genot is nooit onvermengd
Tegen de lediggang
Over postrijden
Over kwalijke middelen voor een goed doel
Over de grootheid van Rome
Niet doen alsof men ziek is
Over duimen
Lafheid, de moeder van de wreedheid
Alles heeft z’n tijd
Over de deugd
Over een gedrochtelijk kind
Over woede
Een verdediging van Seneca en Plutarchus
De geschiedenis van Spurina
Opmerkingen over Caesars methoden van oorlog voeren
Over drie goede vrouwen
Over de meest voortreffelijke mannen
Over de gelijkenis tussen kinderen en hun vaders
Boek III
Over het nuttige en het eervolle
Over berouw
Over die vormen van omgang
Over verstrooiing
Over enige verzen van Vergilius
Over voertuigen
Over de nadelen van een hoge positie
Over de kunst van het gesprek
Over ijdelheid
De beheersing van de wil
Over kreupelen
Over fysiognomie
Over de ervaring
Nawoord – Alexander Roose