AANMELDEN VOOR DE LEZING OP VRIJDAGMIDDAG 12 JUNI IN HAARLEM
Op vrijdagmiddag 12 juni 2026 ontvangt Pentagram boekwinkel in Haarlem schrijver, letterkundige en essayist Jan Oegema voor een boekwinkellezing over zijn nieuwste boek Een apart soort moed – Etty Hillesum nu!. De bijeenkomst vindt plaats bij de boekwinkel aan de Bakenessergracht 1 en staat geheel in het teken van Etty Hillesum, haar innerlijke ontwikkeling en de vraag wat moed kan betekenen in een tijd van onzekerheid, crisis en morele verwarring.
De lezing sluit aan bij de blijvende belangstelling voor Etty Hillesum, de Joodse dagboekschrijfster die tijdens de Tweede Wereldoorlog een indrukwekkend innerlijk spoor naliet. Haar dagboeken en brieven behoren tot de aangrijpendste getuigenissen uit de oorlogsjaren. Toch is Hillesum voor velen meer dan een historische figuur. Zij blijft lezers raken omdat zij onder steeds dreigender omstandigheden bleef zoeken naar waarheid, menselijkheid, liefde en geestelijke onafhankelijkheid. Juist die actualiteit staat centraal in Oegema’s nieuwe boek.
In Een apart soort moed schetst Jan Oegema Etty Hillesum niet in de eerste plaats als slachtoffer of icoon, maar als iemand die op zoek ging naar een eigen vorm van moed. Hij beschrijft haar als een moderne Antigone: een vrouw die zich bewust wordt van een eigen opdracht en geen klassieke biografie en ook geen zuiver filosofisch essay. Het is eerder een beschouwend werk waarin literatuur, ethiek, spiritualiteit en existentiële reflectie samenkomen. Oegema leest Hillesums dagboeken als documenten van zelfvorming. Schrijven is bij haar niet alleen verslag doen van wat er gebeurt, maar ook oefenen in eerlijkheid, aandacht en innerlijke vrijheid.
Een sleutelbegrip in het boek is ‘zelfmoed’: de moed om jezelf onder ogen te komen en verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen houding tegenover het leven. Hillesum nam zich als beginnend schrijver voor om “de moed te hebben tot zichzelf”. Dat klinkt eenvoudig, maar bij Oegema wordt duidelijk hoe radicaal dit voornemen is. Wie werkelijk de moed heeft tot zichzelf, loopt niet weg voor angst, schaamte, verwarring of verlangen. Zo iemand zoekt geen gemakkelijke troost, maar probeert zich bewust te worden van de krachten die het eigen denken en handelen bepalen.
Daarom is Oegema’s boek niet alleen een studie over Hillesum, maar ook een uitnodiging aan lezers van nu. Wat betekent het om moedig te zijn in bange tijden? Is moed vooral iets heldhaftigs, iets dat zich uit in grote daden? Of kan moed ook bestaan uit aandachtig leven, innerlijk werk verrichten, eerlijk leren kijken en weigeren om mee te gaan in haat of verharding? In Hillesums dagboeken vindt Oegema een pedagogiek van de moed: een leerweg waarin schrijven, zelfkennis, liefde, religieuze ontvankelijkheid en verantwoordelijkheid met elkaar verbonden raken.
Bijzonder is Oegema’s interpretatie van Hillesums keuze om naar Westerbork te gaan. Onderduiken wilde zij niet, hoewel vrienden daarop aandrongen. Oegema leest die keuze niet als passieve berusting, maar als een actieve morele beslissing: Hillesum wilde aanwezig zijn waar het lijden zich afspeelde. Zij zocht geen veiligheid ten koste van verbondenheid. Daarmee wordt haar houding een vorm van verzet die niet militair of politiek is, maar existentieel en relationeel. Zij verzette zich tegen de ontmenselijking door zelf mens te blijven en anderen als mens te blijven zien.
Tijdens de boekwinkellezing bij Pentagram zal Oegema deze thema’s verder uitwerken en met de aanwezigen in gesprek gaan. De middag heeft nadrukkelijk een interactief karakter. Na een inleiding stelt Oegema vragen aan de bezoekers rond het thema moed. Daarmee wordt de lezing meer dan een presentatie van een boek. Zij krijgt het karakter van een gezamenlijke verkenning: wat vraagt deze tijd van ons, en welke innerlijke houding is nodig om niet te verharden, te vluchten of onverschillig te worden?
De persoon van Jan Oegema maakt deze middag extra interessant. Oegema, geboren in 1963, is letterkundige, hovenier en organisator van het Open klooster. Hij schreef eerder onder meer De stille stem en Rilke en de wijsheid – De kunstenaar als leraar. Ook publiceerde hij al eerder over Etty Hillesum in Een vreemd geluk. De publieke religie rond Auschwitz. Zijn werk beweegt zich vaak op het snijvlak van literatuur, ethiek en spiritualiteit. Hij is een schrijver die niet alleen wil informeren, maar de lezer wil laten nadenken over de vraag wat ons vormt.
Dat thema van vorming loopt ook door zijn werk over Rilke. In een door Pentagram boekwinkel aangehaalde video spreekt Oegema over leermeesterschap: over de vraag wat het betekent om door een ander gevormd te worden. Voor Oegema is innerlijke groei niet zomaar maakbaar. Zij vraagt aandacht, oefening, geduld, ontvankelijkheid en soms ook rouw. Die visie sluit nauw aan bij zijn lezing van Hillesum. Ook bij haar gaat het om een langzaam proces van innerlijke rijping, waarin schrijven, lijden, liefde en religieuze ervaring elkaar raken.
Pentagram boekwinkel is voor deze bijeenkomst een passende plek. De winkel heeft een duidelijk profiel op het gebied van spiritualiteit, levensbeschouwing, mystiek en innerlijke ontwikkeling. Rond Etty Hillesum biedt Pentagram boekwinkel bovendien een bredere selectie boeken aan, waaronder haar eigen werk, studies over haar leven en recente publicaties van andere auteurs. De lezing van Oegema past daardoor in een bredere belangstelling: niet alleen voor Hillesum als historische figuur, maar vooral voor de vraag waarom haar stem nog altijd mensen aanspreekt.
Het programma op 12 juni is overzichtelijk. Van 15.00 tot 15.30 uur is er inloop. Van 15.30 tot 17.00 uur vindt de interactieve lezing plaats. Daarna is er van 17.00 tot 17.30 uur gelegenheid voor signeren en boekenverkoop. De toegang bedraagt € 5,00, te voldoen bij de kassa van Pentagram boekwinkel. Aanmelden kan via de deelnameknop op de evenementenpagina van de boekwinkel.
Wie Etty Hillesum al kent, zal in deze middag waarschijnlijk nieuwe accenten ontdekken. Wie haar nog niet kent, krijgt een toegankelijke ingang tot een leven en werk dat niets aan zeggingskracht heeft verloren. Een apart soort moed laat zien dat Hillesum niet alleen tot het verleden behoort. Haar vragen zijn ook onze vragen: hoe blijf je mens in een ontwrichte wereld? Hoe oefen je moed zonder jezelf groter voor te doen dan je bent? En hoe vind je een innerlijke houding die niet wegkijkt, maar aanwezig durft te zijn?
Op vrijdagmiddag 12 juni 2026 nodigt Jan Oegema bezoekers bij Pentagram uit om precies over die vragen na te denken. Niet alleen over Etty Hillesum toen, maar vooral over Etty Hillesum nu.
AANMELDEN VOOR DE LEZING OP VRIJDAGMIDDAG 12 JUNI IN HAARLEM
